התערוכה “סף” של המעצב יובל בוכשטב עוסקת בחומר גלם מקומי, אותו הוא מלקט בעצמו. בעבודתו חוקר בוכשטב את ציר חייו של העץ – מהצמיחה ועד הכריתה, ומשם אל המשך חיי האורגניזם בגופו, עד לפירוקו. התהליכים האורגניים, הטפילים וטראומת הכריתה משפיעים כולם על מראהו ואופיו של העץ. בוכשטב מעצב ויוצר כלים מתוך דיאלוג עם חומר הגלם והחותמים האורגניים שהוא נושא.
“סף” מציין את הגבול שבו מתרחש תהליך ההשתנות – נקודת מעבר שבה הסוף וההתחלה מתקיימים במקביל. הכלים של בוכשטב משמשים עדשה להתבוננות בדפוסי השינוי של העץ – בפירוק, בטראומה ובתהליכים האורגניים שמעצבים את חומר הגלם מחדש.
סדרת הכלים המוצגת בתערוכה אוצרת בתוכה תהליכי פירוק ומאבק פנימי בעץ. פטריות, מזיקים, מים ושמש גורמים לסדקים ושחיקה – כולם יחד יוצרים אסתטיקה של הרס.
יובל בוכשטב עובד בעץ למעלה מ-15 שנים, אך לפני כ-5 שנים החליט להפסיק לרכוש חומר גלם מיובא ולהתמקד בעץ מקומי שהוא מלקט בעצמו. לדבריו, החלטה זו פתחה בפניו עולם חדש ומרתק של מחקר חומרי. הוא מציין כי הידע הקיים על עצי ארץ ישראל הוא בסיסי בלבד ואינו מקיף את תהליכי פירוק העץ, מה שהוביל אותו ללמוד ולחקור את החומר דרך יצירה מעשית בסטודיו.
בוכשטב מלקט עצים מאזורים שונים בארץ, אוסף זנים מקומיים מגוונים ומעניק להם ביטוי אסתטי ביצירתו. לדבריו, הוא יוצר קראפט המבוסס על חוסר שלמות ופגמים, ומתוך תהליכים טבעיים של התמודדות העץ עם מזיקים, פטריות וטראומות, הוא עוסק במוות ובמעגליות ובגיבוש שפה אסתטית המושתתת על הפירוק עצמו.
בתהליך פירוק העץ, הפטריות מייצרות כתמים לבנים, המהווים סימן ראשוני לריקבון, אשר עם הזמן מתפתחים לפסים שחורים כאשר הפטריות מפרקות את העץ ומפרקות את העצה. הפטריות מפרקות את דפנות התאים בעץ ומפרישות אנזימים, שגורמים להקשיית החומר והדגשת קווי המתאר של הפטריות. כך נוצר תיחום בין החלקים שהפטריות פירקו לבין החלקים שנותרו טבעיים. הקו שנוצר הוא למעשה קו המאבק של הפטריה עם העץ. בוכשטב מסביר כי מדובר בשני תהליכים מקבילים: "היסדקות היא תוצאה של ייבוש העץ, בעוד שהפטריות והמזיקים מפרקים אותו באופן אקטיבי, ניזונים ממנו ומשנים את מבנהו."
אחד הביטויים לתהליכים הללו הוא תופעת האמברוזיה, שאת חותמה ניתן לראות באחת מקערות עץ האלון. תופעה זו נוצרת כאשר חיפושית חודרת לעץ ונושאת על גבה פטרייה, אשר מתבססת בתוך העץ. הפטרייה יוצרת נקודות שחורות והילה סביבן, בעוד שהגוון האפרפר של העץ נובע מהשפעתה. בתגובה לפלישה, העץ משנה את צבעו, טבעותיו מתכהות, והמבנה שלו עובר שינוי עם הזמן.
על רקע אירועי ה-7 באוקטובר והמלחמה המתמשכת, בוכשטב מתמודד עם רגעי שבר וכאב. הוא נולד וגדל בקיבוץ נירים שבעוטף עזה (כיום מתגורר בכפר ויתקין). אחיו, יגב בוכשטב, נחטף לעזה והוצא להורג בשבי. עוד לפני המלחמה היה משוטט בשדות השרופים, מתבונן כיצד השריפה וההרס הפכו לחלק מהשפה החומרית של האזור. מתוך טרגדיה וגעגוע הוא חוזר לליקוט עצים במרחב ילדותו, שהפך לעוין. לדבריו, התוצאה הסופית של עבודותיו תמיד אסתטית מאוד, שכן האסתטיקה משמשת עבורו ככלי לריכוך ההתבוננות בכאב. עבורו, ההתפרקות מנכיחה את המחזוריות: "הכול בסוף זה חומר מעגלי" – כל אדם וכל תופעה מתקיימים בתוך השתנות אינסופית.
יובל בוכשטב בעל סטודיו עצמאי לעיצוב בעץ מקומי הממוקם בכפר ויתקין. בוגר המחלקה לעיצוב תעשייתי באקדמיה לאמנות ועיצוב בצלאל, ירושלים (2022). עבודותיו הוצגו בתערוכות יחיד וקבוצתיות ואף השתתפו בירידי עיצוב שונים כמו יריד צבע טרי (2023).
הגלריה הקטנה
אוצרות: רעות רבוח ושלי שביט
פתיחה: חמישי, 10.04.2025, 19:30
שיח גלריה: שישי, 25.04.2025, 11:30
נעילה: שבת, 24.5.2025, 14:00
עיתונות:
Yuval Buchshtab: Threshold, MutualArt
דניאל דייויס ויובל בוכשטב בבית בנימיני, פורטפוליו
عتبة / يوڨال بوخشتاب
القيّمتان: ريعوت ربوح وشيلي شڨيط
يتناول معرض"عتبة" للمصمم يوڤال بوخشتاب المواد الخام المحلية التي يقوم بجمعها بنفسه. يتقصى بوخشتاب في أعماله دورة حياة الشجرة – من النمو إلى القطع، ومن هناك إلى استمرار حياة الكائن الحي داخل جسده، حتى تحللها. تؤثر العمليات العضوية والطفيليات وصدمات القطع جميعها على مظهر الشجرة وخصائصها. من خلال حوار مع المادة الخام والبصمات العضوية التي تحملها، يصمم بوخشتاب أدواته ويبدعها.
"عتبة" هو مفهوم يشير إلى الحد حيث تحدث عملية التغير – نقطة انتقالية حيث تلتقي النهاية والبداية بالتوازي. أدوات بوخشتاب تُستخدم كعدسة لرؤية أنماط تغير الشجرة – التحلل، الصدمات والعمليات العضوية التي تعيد تشكيل المادة الخام.
تكتنف سلسلة الأدوات المعروضة في المعرض في داخلها عمليات التحلل والصراع الداخلي في الخشب. الفطريات، الآفات، الماء، وأشعة الشمس تسبب الشقوق والتآكل – وهي تخلق مجتمعة جمالية الدمار.
يعمل يوڤال بوخشتاب في مجال الخشب منذ أكثر من 15 عامًا، لكنه قرر قبل حوالي خمس سنوات التوقف عن شراء الخشب المستورد والتركيز على الخشب المحلي الذي يجمعه بنفسه. وهو يقول إن هذا القرار فتح أمامه عالمًا جديدًا ومثيرًا من البحث في المواد. ويوضح أن المعرفة المتاحة حول الأشجار في البلاد هي أساسية فقط ولا تشمل بشكل كافٍ عمليات تحلل الخشب، مما دفعه إلى التعلم والبحث من خلال الإبداع العملي في ورشته.
يجمع بوخشتاب الخشب من مناطق مختلفة في البلاد، ويجمع أنواعًا محلية متنوعة، ويمنحها تعبيرًا جماليًا في أعماله. وفقًا لأقواله، فهو يبدع حِرَفيّة تعتمد على النقص، الكمال والعيوب، ومن خلال العمليات الطبيعية التي يواجهها الشجر مع تلآفات، الفطريات والصدمات، فهو يتناول مفهوم الموت والدائرية، ويبلور لغة جمالية قائمة على التحلل نفسه.
في عملية تحلل الخشب، تنتج الفطريات بقعًا بيضاء، والتي تشكل علامة أولى على التعفن، الذي يتحول بمرور الوقت إلى خطوط سوداء عندما تبدأ الفطريات في تفكيك الخشب وتحليل النسيج الوعائي للخشب (الكيسم). تقوم الفطريات بتحليل جدران الخلايا في الخشب وتفرز إنزيمات تؤدي إلى تصلب المادة وإبراز ملامح الفطريات. مما يؤدي إلى تحديد واضح بين الأجزاء التي تفككت بفعل الفطريات وتلك التي بقيت طبيعية. هذا الخط الناتج هو في الواقع خط الصراع بين الفطريات والخشب.
يوضح يوڤال بوخشتب أن هناك عمليتين متوازيتين: "التشققات هي نتيجة لجفاف الخشب، بينما تقوم الفطريات والآفات بتفكيكه بشكل نشط، حيث تتغذى عليه وتغير بنيته." أحد المظاهر لهذه العمليات هو ظاهرة "الأمبروازيا"، التي يمكن رؤية أثرها في إحدى أوعية خشب البلوط. تنشأ هذه الظاهرة عندما تخترق خنفساء الخشب وتحمل معها فطريات تنمو داخله، مما يؤدي إلى ظهور نقاط سوداء تحيط بها هالة، بينما يكتسب الخشب لونًا رماديًا نتيجة لهذا التأثير. في رده على هذا الغزو، يغير الخشب لونه، وتصبح حلقاته أكثر قتامة، ويتغير هيكله بمرور الوقت.
على خلفية أحداث السابع من تشرين الأول والحرب المستمرة، يواجه بوخشتاب لحظات من الانكسار والألم. فقد وُلِد ونشأ في كيبوتس نيريم الواقع في منطقة غلاف غزة (ويقيم حاليًا في كفار ڤيتكين). اختُطف شقيقه يِجِڤ بوخشتاب إلى غزة وتم إعدامه في الأسر. حتى قبل اندلاع الحرب، اعتاد المشي في الحقول المحترقة، متأملًا كيف أصبحت النيران والدمار جزءًا من اللغة المادية للمنطقة. وسط الفاجعة والحنين، يعود الآن لجمع الأشجار من فضاءات طفولته التي أصبحت اليوم معادية. يقول بوخشتاب إن النتيجة النهائية لأعماله دائمًا ما تكون ذات طابع جمالي قوي، لأن الجمالية بالنسبة له هي أداة لتلطيف النظر إلى الألم. من خلال التفكك، يستحضر بوخشتاب دورة الحياة: في النهاية، كل شيء هو مادة دائرية – كل إنسان وكل ظاهرة يتواجدان في حالة تغير لا نهائية.
يمتلك يوڤال بوخشتب استوديو مستقلًا للتصميم بالخشب المحلي في كفار ڤيتكين، وهو خريج قسم التصميم الصناعي في أكاديمية بتسلئيل للفنون والتصميم، القدس (2022). عرضت أعماله في معارض فردية وجماعية، كما شارك في معارض تصميم بارزة، مثل معرض "طلاء طري" عام 2023.
