כתם / תמר דגני, סטודיו קוטה- אביב לה-עוז כליף ואביה חיימי

התערוכה כתם מפגישה בין העבודות של אביב לה-עוז כליף ואביה חיימי, בעלות סטודיו קוטה לעיצוב אובייקטים המתמחה בקרמיקה, לבין העבודות של תמר דגני מעצבת ואמנית טקסטיל, בעלת המותג Tamar Dgani Textiles.

היוצרות מגיעות מדיספלינות חומר שונות לחלוטין אך פועלות באופן דומה. סטודיו קוטה ודגני שייכות לתפר שבין שדות האמנות, עיצוב וקראפט. סטודיו קוטה מייצרות את הצורות על האובניים ודגני אורגת באריגת יד אך המשותף להן היא הבחירה לשלב ולצרוף את הברזל בצורותיו השונות לתוך חומר הגלם הראשוני.

צמחים ומינרלים שונים ביניהם תחמוצת הברזל שימשו את האדם הקדמון בציורי המערות, בהכנת צבעי שמן ורישום קירות פרסקו בימי הביניים, וכן כחומר מייצב בתהליכי צביעה של טקסטיל לאורך ההיסטוריה ועד ליישומיו באמנות ובתעשיה בת ימינו.

בתחום הקרמיקה תחמוצות הברזל שימשו מאז העת העתיקה ליצירת צבעים מגוונים: אדום, חום, צהוב ושחור, בהתאם לטמפרטורת השריפה ותנאי החמצון. הן העניקו לחימר טבעי גוון אדמדם, שאפיין כלים פרהיסטוריים וכלי טרקוטה ים-תיכוניים, ונעשה בהן שימוש גם בגלזורות ליצירת צבעים כהים ועשירים.

בתערוכה מוצגות עבודות גמורות לצד ניסיונות חומריים שנלקחו מתהליך ניסוי של היוצרות, החוקרות את השימוש בברזל הן כצובען והן כחומר גלם בעבודותיהן. היוצרות בוחנות ריאקציות שונות עם תחמוצת הברזל: סטודיו קוטה בחנו את את המפגש בין אבקת ברזל לפורצלן בשריפה. ודגני אורגת במשולב חוטים וברזלים חלודים ומאפשרת לחלודה להכתים את הבד על ידי הוספת מים לתהליך. אופן הפעולה האמנותית/מחקרית של האמניות מבוסס על התנסות, המובילה לריאקציה חומרית, אותה בוחנות האמניות וממשיכות במעגל של מחקר חומרי עד לתוצאה המוצגת.

על פי סטודיו קוטה "היצירה היא דיאלוג מתמשך בין חומר הצביעה לחומר שיוצר את הצורה: מתי הצבע משתלט על הצורה? מתי הוא נסוג ומאפשר לה להוביל? מתי היא מתמוססת אל תוך הטקסטורה? עבור התערוכה, כל אובייקט שאנחנו יוצרות הוא ניסוי בפני עצמו – שבו אנחנו מקוות להגיע לרגע היפה והמיטבי ביותר, אך לעולם איננו יודעות מראש מה תהיה התוצאה."

אקראיות והתנסות מאפיינת גם את עבודותיה של דגני כאשר היא בוחנת את החלודה כצובען, שבעזרתו  היא מעידה "אני מכתימה את פני הטקסטיל באופן מבוקר ומשווה לו דיגום ייחודי, חד פעמי, שהוא בין המתוכנן לאקראי."

סטודיו קוטה מציגות שתי שיטות עבודה להכנת העבודות, המתמקדות במחקר חומרי, טקסטרלי וצורני דרך קרמיקה וברזל בתרכובות שונות. שיטה אחת משלבת שבבי ברזל בתוך פורצלן, והשיטה השנייה בוחנת את השפעתה של אבקת הברזל המותכת על גבי החומר בשרפה גבוהה. כך נוצרות שתי משפחות של אובייקטים. "הצורה מתפתחת מתוך התבוננות במופע החומר על גבי אובייקט, כך שבכל פעם מחדש היא מאפשרת לחומר להופיע באופן בלתי צפוי."

דגני משלבת את הצביעה בחלודה על ידי הטמעת ברזל חלוד בתוך מבנה האריג והרטבה. "אני אורגת בדים באריגת יד, אשר יהפכו לאחר מכן לגלילים." האריגים עצמם מפגישים בין חוטי כותנה לבין דיסקיות/שייבות חלודות אשר דגני אספה במשך השנים "מיינתי לפי סוגים וגדלים, ומהם יצרתי דגמים שונים על ידי פיזורם במקצבים משתנים על פני האריג." חלק מהאריגים עוטפים גלילים קרמיים מזוגגים חלקית, כך שהמים מפעפעים מתוך הגלילים דרך המיכל אל הבד וצובעים את האריג באופן הדרגתי במהלך התערוכה. האובייקט חי ומשתנה עם הזמן.

החומר הופך בתערוכה כתם לשותף מלא לתהליך היצירה המציגה מהלכים מחקריים וניסיונות חומריים לצד עבודות גמורות.

סטודיו קוטה- אביב לה-עוז כליף בוגרת המחלקה לעיצוב קרמי וזכוכית בבצלאל, ירושלים ואביה חיימי בוגרת המחלקה לעיצוב תעשייתי בבצלאל, ירושלים ובוגרות מלגת ׳סטודיו ראשון׳ של בית בנימיני, יוצרות בסטודיו עצמאי בתל אביב.

תמר דגני- מעצבת ואמנית טקסטיל, בעלת המותג Tamar Dgani Textiles. דגני היא בוגרת המחלקה לעיצוב טקסטיל בשנקר, במסלול אריגה. יוצרת ופועלת בסטודיו עצמאי בתל אביב.

הגלריה הקטנה
אוצרות: רעות רבוח ושלי שביט
פתיחה: חמישי, 20.2.2025, 19:30
שיחי גלריה: שישי, 11:30, 21.3.25 | 4.4.25
נעילה: שבת, 5.4.2025, 14:00

תמר דגני- קורות חיים
אביב לה-עוז כליף / סטודיו קוטה- קורות חיים
אביה חיימי / סטודיו קוטה- קורות חיים

עיתונות:
״מחשבת בדים״ ו״כתם״ בבית בנימיני, פורטפוליו

بقعة

أڨيڨ لا عوز كليف وأڨيه حايمي (ستوديو كوتنا)، تما دغاني.
القيّمات: ريعوت ربوح وشيلي شڨيط

يجمع معرض بقعة بين أعمال كلٍّ من أڨيڨ لا عوز كليف وأڨيه حايمي، صاحبتَي استوديو "كوتا" المتخصص في تصميم الأغراض الخزفية، وأعمال تمار دغاني، المصممة والفنّانة في مجال النسيج وصاحبة العلامة التجارية.

تنتمي المبدعات إلى مجالات مادية مختلفة تمامًا، لكنهن يعملن بأسلوب متشابه. ينتمي استوديو كوتا ودغاني إلى خط

التماس بين الفن والتصميم والحِرَف اليدوية. في حين يُنتج استوديو كوتا الأشكال باستخدام عجلة الخزّاف، تنسج دغاني المنسوجات يدويًا، لكن العامل المشترك بينهما هو اختيار دمج الحديد بأشكاله المختلفة في المواد الخام الأساسية.لطالما استخدم البشر النباتات والمعادن المختلفة، بما في ذلك أكسيد الحديد، في رسوم الكهوف، صناعة ألوان الزيت، وتزيين جدران الفريسكو في العصور الوسطى، كما استُخدم كمادة مثبتة في عمليات صباغة النسيج عبر التاريخ، ولا يزال يُوظَّف حتى يومنا هذا في مجالات الفن والصناعة.

في مجال الخزف، استُخدمت أكاسيد الحديد منذ العصور القديمة لإنتاج ألوان متنوعة، مثل الأحمر والبني والأصفر والأسود، وذلك بحسب درجة حرارة الحرق وظروف الأكسدة. كما منحت هذه الأكاسيد الطين الطبيعي لونًا مائلًا إلى الحمرة، وهو ما ميّز الأواني الفخارية ما قبل التاريخ والطين النضيج (تراكوتا) المتوسطي. وقد اُستُخدمت أيضًا في الطلاء الزجاجي لإضفاء ألوان داكنة وغنية.

تُعرض في هذا المعرض أعمالًا المكتملة إلى جانب تجارب مادية مأخوذة من عمليات البحث والتجريب التي أجرتها الفنّانات، حيث يستكشفن استخدام الحديد كمادة ملونة وكخامة أساسية في أعمالهن.

تبحث المبدعات في التفاعلات المختلفة مع أكسيد الحديد: استوديو كوتا اختبر التقاء مسحوق الحديد مع البورسلين أثناء عملية الحرق، بينما تقوم دغاني بدمج الخيطان مع قطع الحديد الصدئة في نسجها، مما يسمح للصدأ بترك بصمته على القماش من خلال إضافة الماء إلى العملية.

النهج الفني/البحثي الذي تتبعه الفنّانات يعتمد على التجربة، التي تؤدي إلى تفاعل مادي تعمل الفنّانات على دراسته، ومن ثم يواصلن دائرة البحث المادي حتى الوصول إلى النتيجة المعروضة.

وفقًا لاستوديو كوتا، "الإبداع هو حوار مستمر بين المادة الصبغية والمادة التي تشكل الشكل: متى يطغى اللون على الشكل؟ متى يتراجع اللون ليسمح للشكل بالظهور؟ متى يذوب داخل النسيج؟ بالنسبة للمعرض، كل كائن نصنعه هو تجربة بحد ذاته – حيث نأمل أن نصل إلى اللحظة الأكثر جمالًا وإتقانًا، لكننا لا نعرف مسبقًا ما ستكون النتيجة."  

العشوائية والتجريب يميزان أيضًا أعمال دغاني، حيث تستكشف استخدام الصدأ كصبغة، وتوضح: "أنا ألطّخ سطح النسيج بطريقة مدروسة، مما يمنحه نمطًا فريدًا وغير متكرر، يجمع بين التخطيط والعفوية."

يقدم استوديو كوتا طريقتي عمل للتحضير، تركزان على البحث في المادة، الملمس، والشكل من خلال السيراميك والحديد في تركيبات مختلفة. تتضمن الطريقة الأولى دمج براد الحديد داخل البورسلين، بينما تدرس الطريقة الثانية تأثير مسحوق الحديد المنصهر على المادة أثناء الحرق بدرجات حرارة عالية. وهكذا، تتكون مجموعتان من الأجسام الفنيّة. "الشكل يتطور من خلال مراقبة تجليات المادة على الكائن، مما يسمح للمادة بالظهور في كل مرة بشكل غير متوقع."

تدمج دغاني التلوين بالصدأ عبر زرع الحديد الصدئ داخل نسيج القماش ثم ترطيبه. "أنسج الأقمشة يدويًا، والتي تتحول لاحقًا إلى لفائف."

تجمع الأقمشة بين خيطان القطن وأقراص/حلقات معدنية صدئة قامت دغاني بجمعها على مدار السنوات. "قمت بفرزها حسب الأنواع والأحجام، وصنعت منها أنماطًا مختلفة من خلال توزيعها بإيقاعات متغيرة على سطح القماش."

تُغلّف بعض الأقمشة لفائف خزفية مزججة جزئيًا، مما يسمح للمياه بالتسرب من خلال الأواني إلى القماش، فتتلون الأقمشة تدريجيًا على مدار فترة المعرض، حيث يظل الكائن الفنّي حيًا ويتغير مع الزمن.

في معرض بقعة تصبح المادة شريكًا كاملًا في عملية الإبداع، حيث تعرض التفاعلات البحثية والتجارب المادية إلى جانب الأعمال المنجزة.

استوديو كوتا – أڨيڨ لا عوز كليف، خريجة قسم التصميم الخزفي والزجاجي في أكاديمية بتسالئيل، القدس. أڨيه حايمي، خريجة قسم التصميم الصناعي والزجاجي في أكاديمية بتسالئيل، القدس، وحاصلة على منحة "استوديو أول" من بيت بنياميني. تعمل الفنّانتان في استوديو مستقل في تل أبيب.

تمار دغاني – مصممة وفنّانة نسيج، وصاحبة العلامة التجارية. خريجة قسم تصميم النسيج في كلية شنكار، ضمن مسار النسيج اليدوي. تعمل في استوديو مستقل في تل أبيب.